Bằng Cấp, Kinh Nghiệm hay Kỹ Năng? Doanh Nghiệp Việt Nam Thực Sự Tìm Kiếm Điều Gì Ở Ứng Viên

Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp, hoặc đang cân nhắc chuyển hướng nghề nghiệp, đây là câu hỏi hoàn toàn hợp lý: bằng cấp có còn quan trọng như trước không, hay bạn nên dành thời gian xây dựng kỹ năng thực tế có thể chứng minh thay vào đó?

Nghiên cứu doanh nghiệp 2026 của Reeracoen đưa ra câu trả lời chính xác hơn những gì mạng xã hội thường tranh luận và câu trả lời không đơn giản là "bằng cấp không còn quan trọng nữa."

Doanh Nghiệp Thực Sự Đang Cần Gì

Trong Báo cáo Xu hướng Tuyển dụng Việt Nam 2026 của Reeracoen, khảo sát 51 doanh nghiệp trên cả nước thực hiện vào tháng 3, các doanh nghiệp được yêu cầu nêu tên những yếu tố quan trọng nhất khi chọn ứng viên. Kết quả, theo thứ tự:

1. Kinh nghiệm thực tiễn phù hợp: 82%
2. Cam kết dài hạn và tiềm năng gắn bó: 71%
3. Kỳ vọng lương phù hợp với ngân sách công ty: 61%
4. Phù hợp văn hóa với phong cách quản lý: 49%
5. Trình độ tiếng Anh: 39%
6. Chứng chỉ kỹ thuật: 22%
7. Tiềm năng lãnh đạo: 18%

Phát hiện để suy nghĩ là điều không xuất hiện trong danh sách đó như một yếu tố được nêu tên và xếp hạng: bằng cấp đại học hoặc văn bằng nói chung. Điều đó không có nghĩa là doanh nghiệp hoàn toàn bỏ qua bằng cấp, văn bằng phù hợp thường là kỳ vọng tối thiểu cho một số vị trí nhất định, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật hoặc có quy định pháp lý, nhưng điều đó có nghĩa là, khi được hỏi về điều thực sự quyết định giữa các ứng viên, kinh nghiệm thực tiễn và cam kết được chứng minh xếp hạng cao hơn nhiều so với bằng cấp.

Phát Hiện Này Có Ý Nghĩa Gì?

Trong số doanh nghiệp được khảo sát, kinh nghiệm thực tiễn và cam kết dài hạn được đánh trọng số cao hơn bằng cấp khi các doanh nghiệp mô tả ưu tiên chọn lọc ứng viên. Với ứng viên, điều đó khiến năng lực có thể chứng minh và lý do rõ ràng cho việc muốn công việc này trở nên đặc biệt quan trọng bên cạnh các văn bằng phù hợp.

Trên thực tế, kinh nghiệm không nhất thiết phải là nhiều năm đi làm. Nhà tuyển dụng thường tìm kiếm bằng chứng về những gì ứng viên thực sự đã làm được, một dự án hoàn thành, một vấn đề được giải quyết hoặc một kết quả đo lường được, thay vì danh sách trách nhiệm sao chép từ mô tả công việc. Do đó, một sinh viên mới tốt nghiệp với dự án thực tập được ghi chép tốt, portfolio cá nhân hoặc bằng chứng về sự chủ động có thể tăng cường hồ sơ ngay cả khi chưa có nhiều năm làm việc chính thức.

Đọc Hiểu Phần Còn Lại Của Danh Sách

Các yếu tố khác trong danh sách đáng được hiểu theo bản thân chúng, vì mỗi yếu tố chỉ ra điều gì đó cụ thể mà ứng viên có thể hành động.

Cam kết dài hạn (71%) phản ánh thị trường lao động nơi doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ nghỉ việc cao và đang tích cực sàng lọc ứng viên có khả năng ở lại. Đây là một trong những yếu tố có thể cải thiện được trong danh sách — khả năng giải thích rõ ràng tại sao một vị trí phù hợp với định hướng trung hạn của bạn, thay vì coi đó là giải pháp tạm thời, thực sự thay đổi cách bạn gây ấn tượng.

Kỳ vọng lương phù hợp (61%) là lời nhắc nhở rằng ngay cả ứng viên xuất sắc cũng có thể bị loại nếu kỳ vọng và ngân sách chênh lệch quá nhiều ngay từ đầu — đáng để làm rõ sớm hơn là muộn trong quy trình.

Phù hợp văn hóa (49%) và Trình độ tiếng Anh (39%) cho thấy kỹ năng mềm và ngôn ngữ có ý nghĩa quan trọng, ngay cả trong các vị trí mà chúng không phải là yêu cầu nổi bật.

Chứng chỉ kỹ thuật (22%) và tiềm năng lãnh đạo (18%) xếp hạng thấp hơn, nhưng chúng vẫn có thể tăng sự cạnh tranh hồ sơ xin việc. Theo kinh nghiệm tuyển dụng của Reeracoen, chứng chỉ có thể là yếu tố tạo sự khác biệt hữu ích khi các ứng viên khác đều tương đương về kinh nghiệm và cam kết.

Người Tìm Việc Nên Bắt Đầu Từ Đâu?

Một vài bài học thực tế bắt nguồn trực tiếp từ chỗ doanh nghiệp đặt trọng tâm:

Xây dựng portfolio về kết quả đạt được, không chỉ danh sách trách nhiệm. Nếu CV của bạn hiện đọc như một bản mô tả công việc ("chịu trách nhiệm về X, quản lý Y"), hãy viết lại để dẫn đầu bằng những gì bạn thực sự đạt được và cách đo lường.

Chuẩn bị câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi “Tại sao vị trí này và tại sao là bây giờ?” Mức độ cam kết là một yếu tố quan trọng trong quyết định tuyển dụng. Vì vậy, hãy chuẩn bị một câu trả lời thành thật và cụ thể về lý do bạn quan tâm đến vị trí này và cách nó phù hợp với định hướng nghề nghiệp của bạn. Câu trả lời này cũng quan trọng không kém việc chuẩn bị cho các câu hỏi chuyên môn.

Đừng vội cho rằng mình không phù hợp chỉ vì thiếu bằng cấp được ưu tiên. Nếu bằng cấp đó chỉ là yêu cầu ưu tiên chứ không bắt buộc, kinh nghiệm thực tế và khả năng chứng minh năng lực vẫn có thể được nhà tuyển dụng xem xét. Tuy nhiên, nếu bằng cấp là yêu cầu bắt buộc của ngành nghề hoặc được nêu rõ là điều kiện bắt buộc của vị trí, bạn cần đáp ứng yêu cầu đó.

Hãy xem tiếng Anh và kỹ năng làm việc là những năng lực cần được phát triển liên tục. Tiếng Anh và các kỹ năng mềm trong môi trường làm việc đều là những yếu tố được doanh nghiệp quan tâm, không chỉ đối với các vị trí sử dụng ngoại ngữ hoặc thường xuyên làm việc với khách hàng. Vì vậy, đây nên là những kỹ năng bạn tiếp tục đầu tư và cải thiện trong suốt quá trình làm việc.

Sử dụng chứng chỉ để bổ trợ cho kinh nghiệm, không thay thế kinh nghiệm. Theo kinh nghiệm tuyển dụng của Reeracoen, chứng chỉ thường có giá trị nhất khi bổ sung cho một hồ sơ đã có nền tảng kinh nghiệm tốt. Khi các ứng viên có kinh nghiệm tương đương, chứng chỉ phù hợp có thể giúp tạo thêm điểm khác biệt, nhưng thường khó thay thế cho kinh nghiệm thực tế.

Điều này có thể khác nhau theo từng giai đoạn sự nghiệp

Báo cáo Xu hướng Tuyển dụng khảo sát ưu tiên chung của doanh nghiệp và không phân tích riêng theo từng giai đoạn sự nghiệp. Vì vậy, những chia sẻ dưới đây dựa trên kinh nghiệm tuyển dụng thực tế của Reeracoen, không phải kết quả được đo lường trực tiếp từ khảo sát.

Mới bắt đầu sự nghiệp: “Kinh nghiệm thực tế” không nhất thiết phải là một công việc có lương. Dự án tốt nghiệp, hoạt động sinh viên hoặc công việc freelance đều có thể giúp chứng minh năng lực, miễn là bạn có thể nêu rõ mình đã làm gì và đạt được kết quả gì.

Giữa sự nghiệp: Khi đã có kinh nghiệm làm việc, nhà tuyển dụng thường quan tâm nhiều hơn đến kết quả đạt được, mức độ cam kết và sự phù hợp với môi trường làm việc. Bên cạnh việc chứng minh bạn có thể làm tốt công việc, hãy cho thấy bạn thực sự phù hợp với vị trí và có định hướng gắn bó.

Cấp cao: Với các vị trí cấp cao, khả năng lãnh đạo, kết quả đã đạt được và sự phù hợp về lương thưởng có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong quyết định tuyển dụng. Đây là những yếu tố cần được thể hiện rõ bên cạnh chuyên môn.

Cách giới thiệu bản thân cũng nên thay đổi: Sinh viên mới tốt nghiệp có thể tập trung nhiều hơn vào dự án, thực tập và những trải nghiệm thực tế. Với các chuyên gia đã có kinh nghiệm, hãy tận dụng thành tích trong quá trình làm việc để chứng minh năng lực, kết quả, sự phù hợp và cam kết với bước tiến tiếp theo trong sự nghiệp.

Kết Luận

Bằng cấp, kỹ năng và kinh nghiệm không nhất thiết loại trừ lẫn nhau. Theo nghiên cứu này, điều doanh nghiệp Việt Nam quan tâm là bạn có thể chứng minh mình làm được công việc và phù hợp để gắn bó với vị trí hay không.

Bằng cấp vẫn có vai trò khi phù hợp với yêu cầu của công việc, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định. Điều quan trọng là bạn có thể đưa ra những bằng chứng cụ thể về những gì mình đã làm và kết quả mình đạt được, bất kể nền tảng học vấn của bạn như thế nào.

Câu Hỏi Thường Gặp

Doanh nghiệp Việt Nam có còn coi trọng bằng đại học không?

Có, với nhiều vị trí. Khi văn bằng là bắt buộc theo pháp luật hoặc nghề nghiệp, nó vẫn là yêu cầu bất kể kinh nghiệm. Khi đó là văn bằng được ưu tiên, nghiên cứu doanh nghiệp 2026 của Reeracoen cho thấy kinh nghiệm thực tiễn và cam kết dài hạn xếp hạng cao hơn nhiều so với bằng cấp khi các doanh nghiệp mô tả điều thực sự quyết định giữa các ứng viên.

Việt Nam có chính thức chuyển sang tuyển dụng dựa trên kỹ năng không?

Báo cáo Xu hướng Tuyển dụng Việt Nam 2026 của Reeracoen không đo lường sự thay đổi chính sách quốc gia. Nó cho thấy rằng trong số 51 doanh nghiệp được khảo sát, kinh nghiệm thực tiễn và cam kết dài hạn xếp hạng cao hơn chứng chỉ kỹ thuật trong các ưu tiên chọn lọc ứng viên.

Điều gì quan trọng hơn: chứng chỉ kỹ thuật hay kinh nghiệm thực tiễn?

Kinh nghiệm thực tiễn (82%) xếp hạng cao hơn nhiều so với chứng chỉ kỹ thuật (22%) trong những gì doanh nghiệp nói là quan trọng nhất. Chứng chỉ dường như hoạt động nhiều hơn như yếu tố tạo sự khác biệt giữa các ứng viên có kinh nghiệm tương đương hơn là yếu tố quyết định chính.

Sinh viên mới tốt nghiệp có thể chứng minh "kinh nghiệm thực tiễn" mà không có nhiều năm làm việc như thế nào?

Một dự án thực tập được ghi chép tốt, portfolio cá nhân, công việc freelance, hoặc bằng chứng về một vấn đề được giải quyết và đo lường có thể chứng minh đáng tin cậy năng lực thực tiễn, ngay cả khi không có nhiều việc làm chính thức.

Bài Viết Liên Quan

• Sinh Viên Tốt Nghiệp 2026 tại Việt Nam: Làm Thế Nào Để Biến Tấm Bằng Thành Offer Đầu Tiên Trước Cuối Năm
• Học Tập Liên Tục Tại Việt Nam: Làm Sao Để Không Bị Tụt Hậu Năm 2026
• Kỹ Năng AI Có Thể Tăng Lương 30%: Bạn Đã Đủ Điều Kiện Cho Một Việc Làm AI Tốt?

Về Tác Giả

Valerie Ong

Giám đốc Marketing Khu vực, Reeracoen Group

Valerie phụ trách mảng nội dung và thông tin thị trường cho Reeracoen trên toàn châu Á. Cô cộng tác chặt chẽ với các chuyên gia tư vấn tuyển dụng của Reeracoen để chuyển hóa dữ liệu tuyển dụng, chuẩn lương và xu hướng thị trường lao động thành hướng dẫn thực tiễn cho doanh nghiệp và người đi làm tại Việt Nam. Công việc của cô dựa trên nghiên cứu tuyển dụng, doanh nghiệp và người lao động độc quyền của Reeracoen, cùng với thông tin thị trường tuyển dụng từ các chuyên gia tư vấn của Reeracoen.

Ghi chú ngôn ngữ: Bài viết này được xuất bản bằng tiếng Việt. Reeracoen cũng xuất bản một số nội dung bằng tiếng Anh và Nhật dành cho cộng đồng chuyên gia địa phương của chúng tôi.

Tài Liệu Tham Khảo

• Báo cáo Xu hướng Tuyển dụng Việt Nam 2026. Reeracoen Vietnam Co., Ltd.

Miễn trừ trách nhiệm: Thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích tham khảo chung. Nội dung dựa trên nghiên cứu độc quyền của Reeracoen Vietnam và không nên được xem là tư vấn pháp lý, tài chính hoặc chuyên môn. Mặc dù đã nỗ lực đảm bảo tính chính xác, Reeracoen Vietnam Co., Ltd. không đưa ra bất kỳ cam kết hay bảo đảm nào về tính đầy đủ hoặc chính xác của thông tin được cung cấp. Độc giả nên tìm kiếm tư vấn độc lập khi cần thiết. Việc sao chép hoặc trích dẫn dữ liệu khảo sát được cho phép với điều kiện ghi rõ nguồn từ Reeracoen Vietnam Co., Ltd.